ONE MORE - CİNAYET MAHALLİNDE KAHKAHA & YAZAN: AYLA BAKAR

EDEBİYAT KÖŞESİ: TİYATRO İNCELEMESİ

Bu blogda artık zaman zaman farklı bir kalemden, edebiyata ve sahne sanatlarına dair yazılar da okuyacaksınız. 

İlk olarak Giray Altınok ve Kerem Özdoğan’ın One More adlı tiyatro oyunu üzerine kaleme aldığım incelemeyi paylaşmak istiyorum.

Bu yazı daha önce Sarı Şerit Dijital Polisiye Dergi’de yayımlanmıştı.

Tiyatronun büyüsüne kapılan iflah olmaz. Üstelik bu durum yalnızca sahne tozu yutmuş oyuncular için değil, seyirciler için de geçerlidir. Kırmızı kadife perdenin ağır ağır açılmasını bekleyen her tiyatro tutkunu, kendini Harikalar Diyarı'ndaki Alice gibi hisseder. Alice, pembe gözlü Beyaz Tavşan'ın peşinden giderek bildiği kuralların geçerli olmadığı, bambaşka bir evrene adım atmıştı. Biz de tiyatro salonunda hangi tavşan deliğinden düşeceğimizi, önümüzde hangi kapıların açılacağını bilemeyiz.

Çocukluğumdan beri bu sihirli dünyanın peşinden koşup duruyorum. Yetişkin hayatımda ise izlemeyi çok istediğim oyunlar uğruna seyahatlere çıktığım bile oldu. Hiçbirinden pişmanlık duymadım.

Son dönemin muhteşem komedi ikilisi Giray Altınok ve Kerem Özdoğan'ın tiyatro sahnesine çıkacağını öğrendiğimde de durum farklı değildi. Yaptıkları her işi büyük bir keyifle izlediğim için bu ikiliyi canlı olarak görme fırsatını kaçıramazdım. Üstelik onlara Doğan Akdoğan da eşlik edecekti. Biletimi tam iki buçuk ay öncesinden aldım. Kendimi Willy Wonka'nın Altın Bilet'ini bulmuş gibi hissediyordum!

Tiyatro biletlerini erkenden almayı âdet edinmişimdir. Çünkü ilk üç sıradan birinde oturmak, oyuncuların mimiklerini, en küçük hareketlerini, sahnedeki bütün ayrıntıları yakından görmek isterim. Bu kez şansım yaver gitmiş, birinci sıradan yer bulmuştum. Geçmek bilmeyen günler nihayet geçti ve bir eylül akşamı büyük heyecanla tiyatro salonundaki yerimi aldım. Koltuğuma oturduğumda artık Çikolata Fabrikası'na giren Charlie'ydim. Bakalım bu kez beni nasıl sürprizler bekliyordu?

 

Bir Malikâne, Bir Ceset ve Bolca Şüphe

Sahnede bizi bir malikâne dekoru ve yerde yatan maket karşıladı. Agatha Christie romanlarını hatırlatan, klasik İngiliz polisiyesinin tanıdık dünyasındaydık. Malikânede cinayet işlenmişti. Ortada bir ceset, bir uşak, kocasını kaybetmiş bir kadın ve olayı çözmeye çalışan bir dedektif vardı. Kısacası, iyi bir cinayet bilmecesi için gereken bütün unsurlar yerli yerindeydi. Ancak One More, bu tanıdık malzemelerden hiç de alışıldık olmayan bir komedi çıkaracaktı.

İlk olarak yardımcı yönetmen göründü. Yönetmenden bir mesaj getirmişti: Bütçe kısıtlıydı, oyuncu sayısı yetersizdi ve bu eksiklik seyirciler arasından seçilecek gönüllülerle giderilecekti.

Ardından klasik uşak karakteri sahneye çıktı. Kapı zili çaldı, uşak kapıyı açmaya gitti ve voilà! Sherlock Holmes'u andıran kıyafetiyle Giray Altınok karşımızdaydı. Altınok'un sahneye adım atmasıyla salondaki coşku âdeta dalga dalga yayıldı. Kendine özgü enerjisi ve sempatik tavrıyla daha ilk anda seyirciyi avucunun içine aldı. Sherlock Holmes'un meşhur şapkasını ve pelerinli ceketini Altınok'un üzerinde görmek benim için ayrıca heyecan vericiydi. Sanki en sevdiğim kurmaca karakterle hayranı olduğum oyunculardan biri aynı bedende buluşmuştu.

Uşak rolündeki Doğan Akdoğan'a ise ayrı bir parantez açmak gerek. Bana kalırsa oyunun katalizörüydü. Bitmek bilmeyen enerjisi, sahnedeki hareketliliği ve yönetmenin bütün uyarılarına rağmen söylemekten vazgeçmediği o müthiş (!) şarkısıyla oyunun temposuna büyük katkıda bulundu. Görünmeyen yönetmenden gelen mesajlarla sık sık azarlanması da cabası! Akdoğan, klasik polisiyenin sadık, ciddi ve ağırbaşlı uşağını alıp bambaşka bir komedi karakterine dönüştürmüştü.

 

Küçük Bir Sürpriz Uyarısı!

Buradan itibaren oyunun afişlerinde yer almayan bir karakter sürprizine değineceğim. Oyunu henüz izlemeyen ve bütün sürprizleri sahnede keşfetmek isteyen okurları şimdiden uyarmış olayım. Cinayetin çözümünü ve finalini ise elbette açıklamayacağım.

Kerem Özdoğan'a gelince… Gecenin büyük sürprizlerinden biri oydu! Özdoğan, “Acılı Dul Eş” rolüyle karşımıza çıktığında salonun coşkusu görülmeye değerdi. Topuz yapılmış sarı peruğu, siyah dekolte elbisesi ve kendine özgü tavırlarıyla sahnede arz-ı endam etmesi, seyirciler arasında âdeta bir Meksika dalgası yarattı. Hatta seyircilerden biri dayanamayıp, “Kerem abi, çok güzel olmuşsun!” diye seslendi.

Özdoğan'ın canlandırdığı karakter bana polisiye edebiyatın ve özellikle kara filmlerin vazgeçilmez figürlerinden femme fatale'i hatırlattı. Güzelliği, gizemi ve baştan çıkarıcılığıyla çevresindekileri etkileyen, kimi zaman onları felakete sürükleyen o tehlikeli kadın tipini… Ne var ki karşımızda bir femme fatale'den çok, onun eğlenceli bir parodisi vardı. Kocasının ölümüne üzülmüş görünen dul eşin yaslı hâliyle baştan çıkarıcı tavırları aynı karakterde buluşuyordu. Özdoğan'ın görünüşü, mimikleri, beden dili bu karşıtlığı öylesine komik bir hâle getiriyordu ki sahnede bulunması bile başlı başına mizah unsuruydu.

 

Bir Cinayet Kaç Kez Çözülebilir?

One More, klasik cinayet kurgusunu absürt komediyle, tekrarlarla ve seyirci etkileşimiyle buluşturan bir oyun. Aynı cinayet öyküsü dört farklı biçimde sahneleniyor. Dekor, kostümler ve temel hikâye değişmiyor; ancak olayların yorumlanışı ve ulaşılan sonuç her defasında farklılaşıyor.

Polisiye okuru, ipuçlarını takip ederek sonunda tek bir doğruya ulaşmayı bekler. Dedektif bütün parçaları bir araya getirecek, katilin kim olduğunu açıklayacak ve gizem çözülecektir. Peki ya dedektifin bulduğu çözüm, hikâye yeniden başladığında geçerliliğini yitirirse? Ya kesin sandığımız gerçek, bir sonraki anlatımda bambaşka bir hâl alırsa?

Her yeni anlatım, bir önceki çözümün kesinliğini ortadan kaldırıyor. Tam her şey açıklığa kavuştu derken hikâye yeniden başlıyor. Böylece yalnızca cinayet bilmecesi değil, polisiye türünün o çok güvendiğimiz çözüm mantığı da mizahın konusu oluyor. Dedektif, uşak, dul eş ve cinayet… Agatha Christie'nin romanlarından aşina olduğumuz bütün bu unsurlar, bu kez kendi klişeleriyle dalga geçiyor.

Aynı hikâyeyi dört kez izlemek kulağa sıkıcı gelebilir. Hele ki yaklaşık üç saatlik bir gösteriden söz ediyorsak… Oysa ben bir an bile sıkılmadım. Her yeni versiyonda oyuncuların nasıl bir sürpriz hazırladığını merak ettim. Bunda üç oyuncunun sahnedeki uyumunun payı büyüktü. Giray Altınok ve Kerem Özdoğan'ın yıllardır birlikte geliştirdikleri komedi dili, Doğan Akdoğan'ın enerjisiyle birleşince ortaya son derece eğlenceli bir üçlü çıkmıştı. Birbirlerinin ritmini öylesine iyi yakalıyorlardı ki bazı sahnelerde neyin önceden tasarlandığını, neyin o anda geliştiğini kestirmek güçleşiyordu.

Giray Altınok'un dedektif rolünde koltuğa oturup açtığı gazetenin bize bakan yönünde, iki sayfayı boydan boya kaplayan “KATİL UŞAK” yazısı, oyunun unutamadığım komik anlarından biriydi. Polisiye edebiyatın ince ince yerleştirilmiş ipuçlarına alışkın olanlar için bundan daha açık bir ipucu düşünülebilir mi? Bir dedektifin burnunun dibine bundan daha büyük bir işaret konulabilir miydi? İşin komik yanı, One More dünyasında böylesine açık bir ipucuna bile güvenemememizdi.

Oyunun bir başka ilginç yanı da görünmeyen yönetmenin, yardımcısı aracılığıyla sahneye sürekli müdahale etmesiydi. Seyircilerin oyuna dâhil edilmesi de keyifliydi. Ancak burada küçük bir ayrım yapmak gerek: One More interaktif bir oyun olmakla birlikte, seyirciler olayların gidişatını belirlemekten çok sahnedeki komik durumların bir parçası oluyorlar. Oyuncuların salondan gelen beklenmedik sözlere ve müdahalelere zekâ ve zarafetle karşılık vermeleri de yeteneklerine duyduğum saygıyı artırdı.

 

Perde Kapanırken…

Benim için One More'un en büyük başarısı, aynı hikâyeyi dört kez anlatması ya da her defasında farklı bir çözüm sunması değildi. Asıl başarı, Giray Altınok, Kerem Özdoğan ve Doğan Akdoğan'ın bu tekrarları seyirci için her defasında yeniden eğlenceli kılabilmesiydi. Üstelik bunu yaparken polisiye edebiyatın en tanıdık unsurlarını da kahkaha malzemesine dönüştürmüşlerdi.

Çocukluğumdan beri tiyatro salonlarının kapısından her girişimde başka bir dünyaya adım atacağımı düşünürüm. O akşam da öyle oldu. Alice'in merakıyla, Charlie'nin heyecanıyla girdiğim salondan yüzümde kocaman bir gülümsemeyle çıktım.

Ne diyebilirim ki? Bir kez daha tiyatronun büyüsüne kapılmıştım.

Ve bu kez gerçekten One More! demek istiyordum.

İlk yayımlandığı yer: Sarı Şerit Dijital Polisiye Dergi